Quyết định về AI mà người đứng đầu doanh nghiệp không thể phó thác cho ai khác

Một lãnh đạo có thể giao lại công nghệ cho người khác, nhưng có một thứ không thể giao được: khả năng nhận định (nên áp dụng AI vào mảng nào trước, điều gì cần dừng lại, nói gì với đội ngũ, và nên đầu tư bao nhiêu trước khi thấy được hiệu quả thực sự). Chương trình Khai vấn AI giúp thu hẹp khoảng trống kiến thức của chính người lãnh đạo, để họ có thể tự tin đưa ra những quyết định đó, thay vì chần chừ trì hoãn.

Phần lớn các nhà lãnh đạo cấp cao ngày nay đều đã trải qua không ít buổi giới thiệu giải pháp AI, đọc qua hàng loạt tiêu đề nóng hổi trên truyền thông, và đối diện với câu hỏi quen thuộc từ hội đồng quản trị hay văn phòng khu vực: "Chiến lược AI của chúng ta là gì?" Nhưng rất ít người trong số họ từng có được một giờ đồng hồ thực sự yên tâm để đặt ra những câu hỏi nền tảng nhất, mà không sợ bị nhìn nhận là thiếu hiểu biết trước chính đội ngũ của mình.

Đó mới là rào cản thực sự, không nằm ở năng lực trí tuệ, mà ở việc thiếu cơ hội tiếp cận. Bởi lẽ, những người được giao nhiệm vụ vạch ra hướng đi cho AI lại thường là những người bận rộn nhất trong tổ chức. Còn tài liệu sẵn có cho họ thì hoặc do các nhà cung cấp viết ra để bán hàng, hoặc do những nhà bình luận viết mà không phải chịu trách nhiệm gì với nội dung đó.

Điều mà không ai có thể làm thay bạn

Rất nhiều việc liên quan đến AI hoàn toàn có thể giao phó: lựa chọn công cụ, tích hợp hệ thống, rà soát bảo mật, hay vận hành các dự án thử nghiệm, đó là việc của những người trực tiếp bắt tay vào làm. Tuy nhiên, có bốn việc không thể được chuyển khỏi trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu doanh nghiệp.

• Nên bắt đầu ứng dụng AI từ đâu trong doanh nghiệp, và đâu là những mảng nên chủ động gác lại trong năm nay.
• Doanh nghiệp cần cắt bỏ điều gì để nhường chỗ cho AI. Bởi những chương trình AI chỉ khiến khối lượng công việc tăng thêm thường âm thầm thất bại, vì chẳng ai còn đủ sức để ôm thêm một đầu việc mới.
• Cần nói gì với đội ngũ nhân sự và nói vào lúc nào. Nếu chậm trễ, tin đồn sẽ đi trước cả lập trường chính thức của doanh nghiệp.
• Đâu là mức chi hợp lý khi chưa có bằng chứng cụ thể, và điều gì sẽ là căn cứ để quyết định rót thêm ngân sách.

Không câu hỏi nào trong số này thuộc về kỹ thuật cả. Cả bốn đều sẽ khó trả lời hơn nhiều nếu chính người đưa ra quyết định chưa từng tự mình sử dụng những công cụ ấy trong chính công việc của họ.

Vì sao xu hướng thị trường đang thiên về khai vấn

Tư vấn thông thường để lại một bản khuyến nghị, còn người lãnh đạo thì phải tự mình gánh vác, bảo vệ và cập nhật nó khi đơn vị tư vấn rời đi. Với hầu hết các lĩnh vực, cách làm này vẫn ổn. Nhưng với AI thì khác, công nghệ thay đổi chóng mặt chỉ sau vài tháng, nên thứ thực sự đáng giá không phải là một câu trả lời cố định, mà là khả năng tự tư duy để liên tục tìm ra câu trả lời mới.

Bản báo cáo tháng 7/2026 của The Adecco Group về AI và thị trường lao động kết hợp cũng chỉ ra một điều tương tự ở góc độ cấu trúc: AI được đón nhận rất nhanh ở cấp độ người dùng, nhưng việc triển khai ở cấp độ tổ chức lại chậm hơn nhiều, do sự cứng nhắc trong quy trình vận hành, rào cản quản trị, và những khoản đầu tư đi kèm cần thiết. Chính khoảng cách giữa những gì AI làm được và những gì doanh nghiệp thực sự có thể tiếp thu mới là nơi giá trị thực sự nằm ở đó, và thu hẹp khoảng cách ấy là trách nhiệm của người lãnh đạo, chứ không phải của bộ phận mua hàng.

Bản báo cáo này cũng thẳng thắn thừa nhận sự bất định của tương lai, và thay vì đưa ra một dự báo duy nhất, họ vạch ra bốn kịch bản khả dĩ khác nhau. Theo họ, kịch bản nào sẽ xảy ra trên thực tế không phụ thuộc nhiều vào năng lực của công nghệ, mà phụ thuộc chủ yếu vào những lựa chọn mà doanh nghiệp và các tổ chức đưa ra. Một quyết định mang tính sống còn như vậy thì không thể phó mặc cho một bản slide thuyết trình.

Trên thực tế, điều này diễn ra như thế nào

Hoạt động này thường diễn ra theo hình thức 1:1, đôi khi là với một nhóm nhỏ ba đến bốn lãnh đạo trong cùng doanh nghiệp, những người đủ tin tưởng để thẳng thắn trao đổi với nhau. Hình thức nhóm nhỏ này phát huy hiệu quả rõ nhất khi gốc rễ vấn đề không nằm ở việc một cá nhân thiếu kiến thức, mà ở chỗ cả đội ngũ lãnh đạo cấp cao vẫn chưa thống nhất được tiếng nói chung.

Nội dung thường xoay quanh: bức tranh tổng thể về công nghệ được diễn giải bằng ngôn ngữ dễ hiểu, những công cụ thực sự đáng để doanh nghiệp đó đầu tư, điểm cụ thể mà AI làm thay đổi bài toán kinh tế của họ, một kế hoạch khởi động kèm ngân sách và các mốc dừng rõ ràng, và cách nhân rộng những gì đã thành công ra khỏi phạm vi đội ngũ ban đầu. Và chính bước cuối cùng này là nơi phần lớn các chương trình AI bị đình trệ.

Vì đây là những buổi trò chuyện, không phải hội thảo, nên hình thức này hiệu quả như nhau dù diễn ra trực tuyến hay trực tiếp, đó cũng là lý do vì sao công việc này hiếm khi bị bó buộc bởi khoảng cách địa lý. Chúng tôi khai vấn cho lãnh đạo qua hình thức trực tuyến trên khắp khu vực và xa hơn nữa, cũng như trực tiếp tại Thành phố Hồ Chí Minh, bằng tiếng Việt hoặc tiếng Anh.

Một phép thử đáng để áp dụng

Dù bạn định làm việc với ai cho nhu cầu này, hãy hỏi họ đã từng tự mình vận hành điều gì trong thực tế. Bởi lời khuyên về AI từ những người chưa từng thực sự bắt tay vào làm thường lạc quan sai chỗ, lạc quan về tốc độ nhân sự chấp nhận cái mới, về những gì âm thầm bị bỏ dở nửa chừng, và về những khoản chi phí thực ra tốn kém hơn nhiều so với lợi ích mang lại. Còn chúng tôi thì đã tự vận hành AI ngay trong chính doanh nghiệp mình suốt hai năm rưỡi qua, kể cả những lần thất bại.

Bản báo cáo được trích dẫn là The Adecco Group, On the threshold: AI, the future of work and the rise of hybrid labor markets, tháng 7/2026.